Vệ tinh quan sát Trái đất “Made in Việt Nam”
Vệ tinh quan sát Trái đất “Made in Việt Nam”
Tháng Mười tới, vệ tinh MicroDragon của các kỹ sư Trung tâm Vệ tinh Quốc gia (VNSC) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam sẽ được hoàn tất, sẵn sàng cho việc phóng lên quỹ đạo vào năm 2018 bằng tên lửa Epsilon của Nhật Bản.
Là thành quả thực tế từ quá trình học tập, trưởng thành của 36 kỹ sư VNSC tại 5 trường đại học hàng đầu ở Nhật Bản, MicroDragon thuộc dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là một trong những điểm nhấn quan trọng trong lộ trình tiến tới làm chủ công nghệ chế tạo vệ tinh nhỏ quan sát trái đất vào năm 2022 tại Việt Nam…
Phó giáo sư, tiến sĩ Phạm Anh Tuấn, Giám đốc VNSC đã dành cho phóng viên VietnamPlus cuộc trò chuyện về lộ trình làm chủ công nghệ vệ tinh mà đơn vị này đang thực hiện
Biết khu vực nào bị lấn chiếm”
– Thưa Phó Giáo sư Phạm Anh Tuấn, tại sao chúng ta phải thiết kế, chế tạo vệ tinh trong khi hoàn toàn có thể mua sản phẩm từ nước ngoài như vốn dĩ đã làm với Vinasat 1, Vinasat2…?
PGS Phạm Anh Tuấn: Trước đây, chúng ta đi mua vệ tinh sẽ không tự chủ được để có vệ tinh riêng phục vụ cho Việt Nam sau này. Còn khi chúng ta làm chủ công nghệ, có thể từng bước chế tạo vệ tinh phục vụ mục đích của Việt Nam và cải tiến để tiết kiệm hơn.
Về sự cần thiết thì theo cách tính của Nhật Bản, mỗi năm Việt Nam mất khoảng 1,5% GDP do thiên tai. Thế nhưng, nếu có ảnh vệ tinh, chúng ta có thể kịp thời hơn trong việc cảnh báo chính xác bão, lũ…, giảm thiệt hại lớn cho GDP cũng như tính mạng của người dân…
Hay như chuyện quy hoạch thành phố, giả dụ như chúng ta mỗi tháng cấp cho Hà Nội một ảnh vệ tinh, cơ quan quy hoạch sẽ biết khu vực nào bị lấn chiếm mà không cần phải đợi báo cáo từ cơ sở; hoặc chuyện truy tìm nguồn gốc vệt dầu loang ở trên biển… Đây là lợi ích không thể tính rõ ràng bằng tiền.
Ngoài ra, chúng ta cần có vệ tinh riêng của mình để có thể chủ động về ảnh. Nếu như trước đây, việc mua hay xin ảnh từ nước ngoài mất khoảng 2 ngày, thì khi có vệ tinh chỉ cần 6-12 tiếng là có ảnh riêng.
Bên cạnh đó, việc chế tạo vệ tinh tại Việt Nam sẽ kéo các ngành công nghệ khác như vật liệu, cơ điện tử, tự động hóa. Công nghệ vũ trụ là biểu tượng công nghệ cao của một quốc gia.
Các kỹ sư của VNSC học tập và thực hành chế tạo vệ tinh MicroDragon tại Nhật Bản. (Nguồn: VNSC)
PGS Phạm Anh Tuấn: Ngành vệ tinh vũ trụ tại Việt Nam là rất mới, bởi thế để có nhân lực chúng tôi đã phải tuyển những sinh viên giỏi để cử sang Nhật Bản học bài bản về vệ tinh, từ việc thiết kế chế tạo, lắp ráp thử nghiệm và chuẩn bị phóng, làm phần mềm, truyền thông… Đã có 36 bạn chia làm 3 nhóm sang Nhật học và kết thúc vào tháng 10 năm 2017.
Lộ trình phát triển vệ tinh “Made in Vietnam” của VNSC.
Trong bốn năm, ngoài lý thuyết, các bạn sẽ tham gia vào thiết kế, chế tạo, tích hợp, thử nghiệm vệ tinh MicroDragon nặng 50kg. Vệ tinh này dự kiến sẽ hoàn thành việc chế tạo vào tháng Mười tới và phía Nhật đã nhận phóng lên quỹ đạo vào năm 2018.
Tuy nhiên, quan trọng nhất là hai vệ tinh sử dụng công nghệ tiên tiến SAR (radar khẩu độ tổng hợp) có độ phân giải cao và hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết là LOTUSat-1 và 2 có khối lượng khoảng 600 kg sẽ được phát triển trong khuôn khổ của dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam.
Kế hoạch phát triển của LOTUSat-1 và 2 được chia thành hai giai đoạn, cụ thể: LOTUSat-1 sẽ được sản xuất ở Nhật Bản với sự tham gia của các kỹ sư Việt Nam, LOTUSat-2 sẽ được tích hợp và thử nghiệm tại Trung tâm lắp ráp, tích hợp và thử nghiệm vệ tinh (AIT) tại Hòa Lạc, đánh dấu khả năng tự phát triển vệ tinh nhỏ quan sát trái đất của chúng ta.
LOTUSat 1 sẽ có sự góp mặt của hơn 100 lượt cán bộ của VNSC tham gia làm tại Nhật Bản, sau đó, đội ngũ này sẽ tham gia thiết kế, chế tạo, lắp ráp LOTUSat 2 tại Việt Nam.
Tên lửa Epsilon của Nhật Bản sẽ mang theo vệ tinh MicroDragon của Việt Nam lên quỹ đạo (Ảnh: JAXA)
PGS Phạm Anh Tuấn: Chúng tôi nói với các sinh viên về một tương lai dài hạn cũng như niềm tự hào khi họ sẽ là thế hệ đầu tiên xây dựng ngành vũ trụ cho Việt Nam. Bên cạnh đó, họ được đào tạo bài bản ở Nhật Bản, được làm việc trong môi trường chuyên nghiệp của lĩnh vực công nghệ cao mà không phải cá nhân nào cũng có thể tiếp cập được.
Thực tế, nếu tính cả tiền đi lại, ăn học ở Nhật Bản, làm vệ tinh MicroDragon [coi như một bài tập thực hành – PV] thì chi phí cho mỗi bạn khoảng 6 tỷ đồng. Các bạn tham gia phải cam kết làm làm việc dài hạn cho dự án. Bên cạnh đó, Trung tâm Vệ tinh Quốc gia đang chuẩn bị đề xuất một số cơ chế tài chính đặc thù từ Nhà nước để đảm bảo điều kiện làm việc lâu dài cho nguồn nhân lực chất lượng cao này.
Tôi tin rằng, với những con người đã có cũng như sự đầu tư bài bản từ gốc tới ngọn, chúng ta sẽ hoàn thành kế hoạch, chế tạo thành công vệ tinh nhỏ quan sát trái đất “Made in Vietnam,” phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
Vệ tinh MicroDragon. (Nguồn: VNSC)